23 Nisan 2019, Salı

Tenis Nasıl Oynanır?

Ülkemizde tenise olan merak yıllar geçtikçe artmaktadır. Televizyon kanallarını gezerken tenis maçına rast geldiğimizde çoğu zaman izlemek isteriz. Ancak ülkemizde futbol ve basketbol kadar gelişmiş ya da çocukken sokaklarda oynanılan bir spor dalı olmadığı için kuralları nelerdir, maçlar nasıl oynanır, hangi turnuvalar vardır gibi sorulara cevap vermekte zorlanırız. Kuralları bilmeyen birçok kişi tenis maçını izlemek istemesine rağmen bir süre sonra izlemekten vazgeçer. Bu yazımda tenisin nasıl oynandığı ile ilgili ve oyunun genel çerçevesi hakkında bilgi vermeye çalışacağım.

Teniste temel yapı taşı puandır. Kazanılan puanlarla oyun adı verilen skor kazanılır. Ardından setlerde üstünlük sağlayan maçtan galibiyetle ayrılır. Puan nasıl kazanır onunla başlayalım. Aşağıdaki görsel televizyondan izlerken gördüğümüz saha şeklidir. Bu kamera açısı televizyon için benimsenmiş bir açıdır. Çünkü topun çizgilere değip değmemesini görmek en önemli olaylardan biridir. Bu yüzden bu açı tercih edilir.

Puan Nedir? Nasıl Kazanılır?

Her puan servis atarak başlar. Oyuncunun topu elinden çıkarması zorunludur. Oyuncunun dikdörtgen şeklin içindeki çizginin (1) gerisinde olması gerekir. Her puan sonrası yeni puan için oynamaya başlarken yan çizgiye (2) geçilir. Topu havaya atar ve belirttiğim bölgeye çizgiler de dahil olmak üzere (3) atması zorunludur. Eğer bu bölgenin dışına atarsa top dışarıda denir ve servis tekrarlanır. Bir daha aynı hatayı yaparsa otomatik olarak rakip oyuncu puanı alır. Bu puana da basit hata denir. Eğer servisi rakip oyuncu karşılayamazsa bu servise ace denir. İstatistiksel veri dışında bu terimler maçı etkilemez. Servisi doğru bir şekilde atabilmek için oyuncunun 2 hakkı vardır. Her puan sonrası belirttiğim çizginin (4) sağına veya soluna geçerler ve diğer puan oynanmaya başlar. Servisin geçerli olması için bir diğer kural topun fileye değmemesidir. Eğer değerse o bölgeye düşsün ya da düşmesin servis tekrarlanır. Ancak önceki durum gibi 2. hakka geçilmez. 1. hakkı hala vardır. Ayrıca bu resim sahaya üstten bakıldığında görülen şekildir.

Oyuncu servisi attıktan sonra oyun normal olarak başlar. Oyuncunun oyuna devam edebilmesi için rakip sahada çizgiler de dahil taralı olan bölgeye atması lazım. Rakip oyuncu da diğer sahada aynı bölgeye atması gerekir. Top her 2 yarı sahadaki bu alana düşmeye devam ettiği sürece oyun devam eder. Ne zaman top o alanın dışına çıkar o zaman rakip oyuncu puanı kazanır. Oyuncunun puanı kazanması için top o alana 1 kez düştükten sonra taralı alanın içinde ya da dışında 2. kez değmesi gerekir. 1. ve 2. kez düşme arasında rakip oyuncu topa vuramazsa oyuncu puanı kazanır. Ayrıca oyuncu vurduktan sonra top ağa temas edip rakip sahadaki taralı bölgeye düşerse servisteki durumun aksine vuruş geçerli olur. Bu şekilde puan alan oyuncu rakip oyuncudan kibar bir şekilde özür diler.  Oyuncuların topa 1 kez vurma hakkı vardır. Topun vücuda değmesi de yasaktır. Oyuncu topa 2 kez vurursa -ki bunu görmeniz neredeyse imkansızdır- puanı rakip oyuncu kazanır. Oyuncular puan sırasında çizgilerden bağımsız kendi yarı sahasının her tarafında bulunabilir ve istediği yerden topa vurabilir. Çizgilere ayağının değmesi yasak değildir. Ayrıca topa vurması için ayakta durması bile zorunlu değildir. Puan oynanırken oyuncular 10-15 kez vurduktan sonra ayakta vurabilecek pozisyonda değilse topa uçup vurabilir ya da yerde iken bile müdahale edebilir. Buna sık sık rastlarız.

Puan Sistemi Nasıldır?

Puan sistemi de şu şekildedir: İlk puan 15, 2. puan 30 ve 3. puan 40 sayısı ile tanımlıdır. 40’tan sonra oyuncu bir puan daha alırsa oyunu kazanmış olur. Skor 40-40 olursa sıradaki puanı alan oyuncu A harfini (ya da AD) alır ve skor A-40 olur. A’nın anlamı avantajdır (advantage). Yani A olan oyuncu oyun için avantajlı olur. Skor A-40 iken avantajlı olan oyuncu bir daha puan alırsa oyunu almış olur. Eğer 40 olan puanı alırsa skor 40-40’a geri düşer. Özetle 40-40’tan sonra oyunu herhangi birinin kazanması için üst üste 2 kez puan alması lazım.

Oyun (Game) Nedir?

Puanlardan bir üstü oyundur. Daha çok İngilizcesi (game) terim olarak kullanılır. Ancak ben yazıda daha rahat anlaşılması için oyun kelimesini kullanmayı tercih ediyorum. Puanları dediğim gibi alan oyuncu oyunu alır ve 1-0 öne geçer. Seti kazanabilmesi için oyuncunun 6 oyun alması gerekir. Ancak burada da oyun içindeki 40-40 sistemine benzer bir durum vardır. Set içerisinde skor 6-5 iken 5 olan oyuncu 1 oyun daha alırsa skor 6-6 olur ve set tie-break’e gider. Tie-break’i kazanan oyuncu seti kazanır. Skor 6-5 iken 6 olan oyuncu sıradaki oyunu kazanırsa skor 7-5 olur ve seti kazanır. Servis atma sıra ile olur. Bir oyuncu rakip oyuncunun servis attığı oyunda oyunu alırsa servis kırdı denir.

Tie-break Nasıl Oynanır?

Tie-break oyundaki puan sisteminden biraz daha farklıdır. 15-30-40 gibi sayılar yerine 1-2-3-4… kullanılır. Normal oyunda servis oyundan oyuna geçerken sırasıyla el değiştirir. Ancak tie-break’te ilk servisi, servis sırası kimde ise o oyuncu atar. Daha sonraki 2. ve 3. servisi rakip oyuncu atar. Devamındaki puanlarda sırasıyla 2 puan üst üste 2 oyuncu da atar. 7’ye ilk ulaşan oyuncu seti kazanır. Ancak tie-break’te durum 6-6 olursa bu skordan sonra herhangi bir rakip üst üste 2 puan alana kadar oyun devam eder. Tie-break sonucunda skor 7-6 olur ve 7 olan oyuncu seti kazanmış olur.

Erkek oyuncuların maçlarında 3 set kazanan, kadınlarda ise 2 set kazanan maçı da kazanmış olur. Yani erkeklerde maç skoru en az 3-0, en fazla 3-2 olur. Kadınlarda ise en az 2-0, en fazla 2-1 olur. Dünya’da yüzlerce tenis turnuvası olduğu için bu durum değişiklik gösterebilir. Ancak genel itibariyle gerekli olan set sayıları bu şekildedir.

Sahanın Kenarında Kullanılmayan Alanlar

Sıkça merak edilen bir diğer konu aşağıda belirttiğim bölgelerin ne zaman kullanıldığı sorusudur. Tenis müsabakaları tekler ve çiftler olarak 2’ye ayrılır. Oyuncular bire bir oynuyorsa tekler, ikişer oyuncu olmak üzere sahada 4 oyuncu varsa çiftler denir. Ben size genel itibariyle tekler maçlarının kurallarını anlattım. Teklerde ve çiftlerde birçok kural aynıdır. Ancak birkaç kural farklılık gösterir. Oyuna dahil olan bölgeler de bunlardan biridir. Taralı olan kısımlar çiftler müsabakalarında oyuna dahildir. Hem tekler hem çiftler aynı sahada oynandığı için her iki biçime uygun olarak şekiller çizilmiştir.

Hakemler

Teniste hakem sayısı 13’tür. Ancak bunların birçoğunun işlevi aynıdır. Bazı hakemler ise biz izleyicilerin görebileceği ve maça etki edebileceği hakemler değildir. Ekranda gördüğümüz en önemli hakem ağ ile aynı hizada ve yüksekte oturan hakemdir. Karar veren hakem odur. Birçok sporun aksine teniste hakemlerin sesini duyarız. Skorları her puandan sonra tekrarlar. Ağ hakemi topun fileye temas edip etmemesinden sorumludur.  Ayak hakemi denilen hakemler servisin oyuncu tarafından doğru atılıp atılmadığını kontrol eder. Ancak neredeyse hiçbir zaman bu hakemleri aktif olarak pek görmeyiz. Diğer çizgi hakemleri ise serviste ya da oyun esnasında topun dışarıda veya içeride olduğunu belirler.  Bu hakemlerinde ‘out’ diye bağırdığını duyarız. Yani top dışarıda diyerek hem izleyenleri hem de hakemi uyarır. Son yıllarda gelişen teknoloji ile beraber bu durum tenise entegre edilmiştir. Oyuncu herhangi bir hakemin yanlış yaptığını düşünürse itiraz eder, hakem de sisteme başvurur ve ekranda herkes izler. İtirazında haklı ise karar değişir. Ancak bu sistem henüz yaygın değildir. Bu sebeple bazen ufak hakem-oyuncu tartışması izleyebiliriz.

Son olarak teniste diğer sporların aksine seyircilerden sessiz olunması istenir. Oyuncuların konsantrasyonunun dağılmaması temel nedenidir. Zaman zaman hakem bu konuda seyircileri uyarır. Ancak oyunda ralli arttıkça seyircilerin oyuna sesli bir şekilde katıldığını görürüz. Ayrıca zorlu ve uzun süren oyunlardan sonra da oyuncular alkışlanır.

Genel olarak tenisin kurallarından bahsetmeye çalıştım ancak henüz bu konuda belirtmediğim çok farklı konular da var. Turnuvalar, oyuncu sıralamaları, kort çeşitleri gibi. Önümüzdeki yazılarla birlikte bir dizin oluşturup kalan konuları da sizlerle paylaşacağım.

About Ahmet Nazır

Futbol ağırlıklı sporun her dalında eğitici ve eğlenceli yazılar yazar. İletişim: ahmetnazir@topsuzoyun.com

Check Also

MİLLİ TAKIM: YENİ RÜZGAR, ESKİ RUH

Türkiye A Milli Futbol Takımı, uzun süredir kalabalık bir gündemin gölgesinde Arnavutluk ve Moldova ile ...

https://www.casinometropolgirisyap.com/ https://www.casino-maxi.xyz/